Pinkwashing en PR-campagnes made in Hollywood breken vrouwelijk verzet tegen AI niet
Een berg felroze valiezen, dito beautycases en een horde vrouwen op een perron, wuivend naar een trein die het station onherroepelijk verlaten heeft. Het zou een scène kunnen zijn uit een blockbuster van Reese Witherspoon - die vrouwen in een Instagram-filmpje waarschuwt om de AI-trein niet te missen. In verschillende media werd haar boodschap op applaus onthaald. Maar wie uitzoomt naar de big picture over vrouwen en AI, ziet een ander verhaal.
“Zorg dat je niet achterblijft en leer nu over AI!” Het lijkt een neutrale, misschien zelfs empowerende boodschap, maar zoals zo vaak onttrekt de façade nogal wat aan het oog.
Laten we beginnen met de boodschapper. Witherspoon - die claimde dat niemand haar promopraatje sponsorde - vergat te melden dat er wel degelijk zakelijke belangen spelen. In 2021 verkocht ze een meerderheidsbelang in haar productiebedrijf Hello Sunshine aan Candle Media - gefinancierd door Blackstone, een investeringsfonds dat zwaar inzet op AI. Ze behield een aandelenbelang en een zitje in het bestuur. Hello Sunshine verkoopt AI-cursussen en certificaten. Een streepje transparantie had hier niet misstaan.
Wat het voor menig volger extra wrang maakte: Witherspoon staat bekend als voorvechter van vrouwelijke auteurs. Het werk van velen van hen werd gebruikt om AI-modellen te trainen - zonder toestemming of vergoeding. Er heerste ook een sterk déjà vu-gevoel: Witherspoon gebruikte haar platform eerder al om NFT’s te promoten onder het mom van financiële onafhankelijkheid van vrouwen - ondertussen zijn de tokens zo goed als waardeloos.
Wat hier speelt is een breder patroon, een strategie.
OpenAI, Anthropic, Google en Meta hebben hun pijlen het afgelopen jaar uitdrukkelijk gericht op vrouwen, precies nu de kritiek op AI crescendo gaat. De logica? Elke grote consumententechnologie werd pas mainstream na vrouwelijke adoptie. En de snelste manier om negatieve PR te neutraliseren is om iets te feminiseren, want dat maakt het minder bedreigend. De industrie investeert daarom in pinkwashing: technologie verpakt als vrouwenbevrijding, via beroemdheden en een vleugje female empowerment. Ook internetgoeroe Mel Robbins sprong op de AI-kar en raadde haar 10 miljoen volgers aan om hun financiële informatie te uploaden in de AI tool van Microsoft. (Don’t try this at home, kids!)
Alleen is AI nog iets anders dan een iPhone, een smartwatch of Alexa. UNESCO documenteerde hoe AI-algoritmen gendervooroordelen versterken in aanwervingssoftware, kredietbeoordelingen en medische diagnostiek. 99% procent van de slachtoffers van deep fakes zijn vrouwen. Het Silicon Valley motto "Move fast and break things" blijkt vooral vrouwen te breken. Vrouwen aansporen om AI te omarmen zonder dit te benoemen, is hen vragen in te stappen in een systeem dat hen per definitie onderdrukt.
De boodschap schiet ook in het verkeerde keelgat omdat de kosten en baten van AI behoorlijk ongelijk verdeeld zijn. AI-bedrijven draaien op goedkope arbeid van vrouwen in Kenia, de Filipijnen en Venezuela. Hollywood-coryfeeën zullen nooit een water- en energieverslindend datacenter in hun achtertuin krijgen.
De jobs van vrouwen lopen drie keer meer kans op automatisering - dus moeten vrouwen AI adopteren, meent Witherspoon. Je zou evengoed kunnen zeggen: als AI hun jobs bedreigt, waarom zouden vrouwen AI trainen om hen te vervangen? Waarom worden individuele vrouwen verantwoordelijk gehouden voor systemische issues? En waarom wordt de lagere adoptiegraad van AI bij vrouwen als een probleem geframed, in plaats van een doordachte keuze?
Het diversifiëren van AI-gebruik vereist beleidsmaatregelen en een fundamentele omwenteling in de cultuur en politiek van techbedrijven zelf.
Individuele adoptie door vrouwen verandert niets aan wie de systemen bouwt, wie er van profiteert, en wiens waarden erin worden gecodeerd. Dat verdient een ernstiger debat - een waarbij vrouwen daadwerkelijk aan tafel zitten als gelijkwaardige gesprekspartners.
Het patroon in de reacties op Witherspoon's post is vertrouwd. De vrouwen die "nee" zeggen worden weggezet als mensen die het alweer niet begrepen hebben. Maar veel van die kritische vrouwen weten meer over AI dan de gemiddelde gebruiker. Ongehoorzaamheid is geen onwetendheid. Soms is het het enige verstandige antwoord.
Ongehoorzaamheid zal u redden!
Anouck Meier is politicoloog, jurist, ondernemer en auteur van 'Ongehoorzaamheid zal u redden' en schrijft over feminisme, tijdsoevereiniteit en systemische macht.
